18.12.2005 – «Η Ευρωπαϊκή Ένωση σε αδιέξοδο;»

12 Δεκ.

 Το 2005, έδωσα μία ομιλία – ως φοιτητής οικονομικών τότε – στο πλαίσιο μίας ημερίδας του Συλλόγου Νέων Φοιτητών & Νέων Επιστημόνων Κορινθίας. Το θέμα της ημερίδας αποδεικνύεται ότι ήταν κατά κάποιον τρόπο προφητικό. Συνομιλητές μου στο συγκεκριμένο πάνελ, ήταν ο Καθηγητής κ. Τσινισιζέλης, ο Καθηγητής κ. Ιωακειμίδης, ο Καθηγητής κ. Υφαντής, η κ. Βούλτεψη – βουλευτής τότε της Ν.Δ. –  και ο κ. Μπεγλίτης – ευρωβουλευτής τότε του ΠΑ.ΣΟ.Κ.

Ύστερα από τις ιστορικές εξελίξεις της πρόσφατης συνόδου κορυφής της Ε.Ε. στις 09.12.11 , αποφάσισα να το δημοσιεύσω ξανά και να το μοιραστώ μαζί σας. Το ερώτημα που μάς τέθηκε τότε ήταν: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση σε αδιέξοδο…;» Απάντησα με την παρακάτω ομιλία:

18.12.05, Επιμελητήριο Κορινθίας

Ένα από τα πιο καίρια ερωτήματα που απασχολούν τα τελευταία χρόνια τις χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι αν αυτή μπορεί να συνεχίσει να έχει συνοχή στον ίδιο ή μεγαλύτερο βαθμό, παρά την αντιμετώπιση μεγάλων προβλημάτων-προκλήσεων, που ανακύπτουν λόγω της διεύρυνσης (25 μέλη), αλλά και της δυναμικής των εξελίξεων στην παγκόσμια κοινότητα. Αυτό γεννά την υποχρέωση της Ε.Ε. να λειτουργεί και να δρά αποτελεσματικότερα σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό συνοχής-αλληλεγγύης (δηλαδή ενιαία θέση αντιμετώπισης των διεθνών φαινομένων π.χ. πόλεμος Ιράκ, επιθετική οικονομική πολιτική εξαγωγών Κίνας κ.α.). Σε μία τόσο διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση πλέον, τα προβλήματα συνεννόησης και οι διαφωνίες για σημαντικά ζητήματα, είναι αναμενόμενα. Παρ’ ολα αυτά μπορούμε εύκολα να εντοπίσουμε μερικά προβλήματα που δημιουργούνται συνέχεια και θα συνεχίζουν να εμφανίζονται πιο συχνά στο μέλλον.

Το δικαίωμα άσκησης  Βέτο.

 Για την λήψη αποφάσεων της Ε.Ε. η ομοφωνία conscencus όλων των κρατών-μελών είναι απαραίτητη. Δηλαδή, αν μία χώρα διαφωνεί, έχει το δικαίωμα να ασκήσει βέτο και αναγκαστικά αρχίζει άλλος ένας νέος κύκλος διαπραγματεύσεων. Αυτή η διαδικασία παλιότερα ήταν πιο εύκολη, αφού τα μέλη ήταν λιγότερα και οι λύσεις πιο γρήγορες. Πλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση απαριθμεί 25 μέλη και οι διαφωνίες πιο πολύπλοκες και συχνές. Αποτέλεσμα είναι να γίνονται συνεχείς, σκληρές και χρονοβόρες  διαπραγματεύσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα που πρέπει οι αποφάσεις να λαμβάνονται άμεσα. Η σύγχυση των σχέσεων και η αδιαλλαξία αποτελούν ‘’τροχοπέδη’’ στον μηχανισμό διαδικασίας λήψεως αποφάσεων. Αυτό είναι κάτι φυσιολογικό αλλά το ζήτημα είναι κατά πόσο αυτός ο θεσμός γίνεται ύστερα ζημιογόνος. Κατά την προσωπική μου άποψη, το πρόβλημα της άσκησης του δικαιώματος του βέτο είναι ίσως από τα πλέον σοβαρά στην προσπάθεια βελτίωσης του βαθμού ενοποίησης.

 Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση της Γαλλίας στην συνάντηση των Υπουργών Γεωργίας τον Οκτώβριο στο Λουξεμβούργο, όπου με άλλα 13 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αρνήθηκαν να υπογράψουν μια συνθήκη για κάποιες νέες παραχωρήσεις σε θέμα που αφορούσε  τα αγροτικά προϊόντα. Η Γαλλία είναι μία από τις ηγέτιδες δυνάμεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η πιο πιστή στην ιδέα για την επιχορήγηση των αγροτών και την επιβολή υψηλών δασμών στα εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα. Αυτή τη στιγμή αναμένεται μια καλύτερη και πιο αξιόπιστη πρόταση που θα είναι ουσιαστικά μια αναμόρφωση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής του 2003, ώστε να είναι αποδεκτή από όλα τα μέλη.

Μέσα από την πρόσφατη αυτή κατάσταση, παρατηρούμε πόσο δύσκολο είναι να λάβουν όλα τα μέλη της Ε.Ε. μία κοινή απόφαση χωρίς αντιπαραθέσεις και σύγχυση. Οι διαφωνίες σε αυτά τα θέματα έχουν να κάνουν με διαπραγματεύσεις της Ε.Ε. με άλλες μεγάλες οικονομικές δυνάμεις, οι οποίες ανταγωνίζονται τα συμφέροντα των 25 μελών. ΄Ετσι είναι λογικό να υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις στην εκδήλωση των προβλημάτων που ανακύπτουν.

Διαπραγμετεύσεις για το Εμπόριο.

Άλλο ένα μείζον ζήτημα που κυριαρχεί συνέχεια στις συζητήσεις των μελών της Ε.Ε., είναι το εμπόριο και συγκεκριμένα η πολιτική που ακολουθεί κάθε μέλος της. Κάθε χώρα επιδιώκει τα δικά της συμφέροντα στις διαπραγματεύσεις στο θέμα του εμπορίου και πολλές φορές είναι δύσκολο 2 ή 3 τελείως διαφορετικές πολιτικές να συγκλίνουν σε μία  ενιαία ευρωπαϊκή πολιτική. Αυτό προκαλεί διαφωνίες για τον τρόπο προσέγγισης συμφωνιών με άλλες μεγάλες οικονομικές δυνάμεις και μη ταύτιση με τις ιδέες της Ε.Ε.

 Για παράδειγμα, η Αγγλία είναι μία χώρα που τάσσεται υπέρ του ελεύθερου εμπορίου, ενώ η Γαλλία και η Γερμανία τάσσονται υπέρ του προστατευόμενου εμπορίου. Στις 27 Οκτωβρίου 2005, ο Γάλλος Πρόεδρος Ζακ Σιράκ δήλωσε ότι, αν απαγορευθεί η προστασία των αγροτών της περιφέρειας, θα μπλοκάρει την διεθνή εμπορική συμφωνία που έγινε σήμερα με τη συνάντηση των 149 μελών του Διεθνούς Εμπορικού Οργανισμού στο Χονγκ Κονγκ. Επρόκειτο για ένα κύκλο διαπραγματεύσεων για όλα τα μέλη που αν επιτυγχανόταν συμφωνία θα τόνωνε την διεθνή οικονομία και θα βοηθούσε τα πτωχά κράτη. Επίσημες πηγές από όλες τις πλευρές εκτιμούσαν ότι αν υπάρχουν διασπάσεις στην Ε.Ε. πριν από αυτή, είναι πολύ πιθανό αυτή η συμφωνία να μην επιτευχθεί παρά τα 4 χρόνια επίπονων διαπραγματεύσεων. Αν υπήρχε επιτυχία θα ωφελούνταν όλοι, ενώ με αποτυχία θα ωφελούταν μόνο η Ε.Ε. κατά κάποιο τρόπο.

 Όπως αναφέραμε και παραπάνω για το θέμα του βέτο, η Γερμανία αλλά και η Γαλλία ακόμα περισσότερο, αρνούνται να μειώσουν τον φόρο στα εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα, γεγονός που προκαλεί προβλήματα με τα υπόλοιπα μέλη. Στη συνάντηση του Λονδίνου τον περασμένο Οκτώβρη που αφορούσε αυτό το θέμα, η Γαλλία πρότεινε να συζητηθεί και το θέμα της συμφωνίας του Διεθνούς Εμπορικού Οργανισμού, προφανώς για να ΄΄απειλήσει΄΄ εμμέσως πλην σαφώς και να πιέσει ώστε να γίνουν αποδεκτοί οι δικοί της όροι.

 Παρατηρούμε λοιπόν ότι ο τομέας του εμπορίου στην Ε.Ε. είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος, γιατί η κάθε χώρα προσπαθεί να προστατέψει την οικονομία της, μέσα από το εμπόριο και διστάζει να κάνει εύκολα ανοίγματα με μεγάλο κίνδυνο. Ειδικά όταν σε εμπορικές συμφωνίες εμπλέκονται διεθνείς οργανισμοί και προσκρούουν σε συμφέροντα, η στάση της Ε.Ε. πρέπει να εκφράζει όλα τα μέλη της, γιατί με ρήξεις και με απειλές δεν διευκολύνουν τους διαπραγματευτές μας αλλά αντιθέτως βοηθούν τις άλλες χώρες να κερδίσουν ευνοϊκότερες συμφωνίες για αυτές. Ίσως το μέλλον της Ευρώπης να απειληθεί περισσότερο από την μη προάσπιση των συμφερόντων της Ε.Ε. στο εμπόριο.

Η διάσπαση φαίνεται εκεί για πρώτη φορα και συνέχιζεται στο θέμα του προϋπολογισμού που θα αναφέρουμε παρακάτω. Το βέβαιο είναι ότι το κύρος της Ε.Ε. επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις εμπορικές σχέσεις μεταξύ των μελών της Ε.Ε. και μεταξύ Ε.Ε. και άλλων κρατών, γιατί είναι ο ‘’καθρέφτης’’ και των σχέσεων μεταξύ των μελών. Επομένως αν θέλει η Ε.Ε. να αποτελεί υπολογίσιμη δύναμη και να είναι άξια σεβασμού από όλες τις άλλες, θα πρέπει να δείξει περισσότερη συνοχή και ταύτιση ιδεών στα επόμενα χρόνια. Τα περισσότερα οικονομικά οφέλη προέρχονται από το εμπόριο και την σωστή αξιοποίηση των φυσικών μας πηγών.

  

Συμφωνία για τον προϋπολογισμό.

 Μία άλλη διαδικασία που προκαλεί έντονες αντιπαραθέσεις μεταξύ των κρατών-μελών είναι η συμφωνία για τον προϋπολογισμό. Κάθε χώρα προσπαθεί να πάρει όσα περισσότερα κονδύλια μπορεί ώστε να ενισχύσει την οικονομία της. Με 25 πλέον μέλη αυτή η προσπάθεια γίνεται όλο και πιο ενδιαφέρουσα και δύσκολη για το κάθε μέλος που θέλει να προβάλλει πως οικονομικά έχει προτεραιότητα.

 Πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι το 40% του προηγούμενου προϋπολογισμού δαπανήθηκε στον αγροτικό τομέα και συγκεκριμένα 100 δις. Ευρώ ωφελώντας περισσότερο τους Γάλλους αγρότες. Ο Άγγλος πρωθυπουργός και Προεδρεύων της Ε.Ε. Τόνι Μπλερ για αυτό το εξάμηνο δήλωσε ότι πάνω από 100 δις. Ευρώ του φετινού προϋπολογισμού θα διατεθούν για καινοτομίες και ανταγωνιστικότητα της Ε.Ε, που είναι και το πιο λογικό όπως ανέφερε. Αυτό ήταν κάτι αναμενόμενο, αφού ο Τόνι Μπλερ ήταν αντίθετος με το ποσό που δαπανήθηκε στον αγροτικό τομέα στον προηγούμενο προϋπολογισμό. Οι επίσημες συζητήσεις για τον προϋπολογισμό για το 2007-2013 τέλειωσαν με συμβιβασμό πριν την λήξη της αγγλικής προεδρίας. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παράλληλα είχε ψηφιστεί η αύξηση του φετινού προϋπολογισμού κατά 4 δις. Ευρώ.

 Κάνοντας μία αναφορά στο παρελθόν, αρκετοί οικονομικοί αναλυτές υποστήριζαν ότι αν ο Τόνυ Μπλερ δεν καταφέρει να φέρει εις πέρας μία συμφωνία για τον φετινό προϋπολογισμό τότε η προεδρία του θα χαρακτηριστεί ως αποτυχημένη. Γι΄ αυτό το λόγο, κάνει από τώρα γνωστή τη θέση του στο Hampton Court, δηλώνοντας ότι ο προϋπολογισμός θα πρέπει να αξιοποιηθεί για τους στόχους της Ε.Ε., οι οποίοι είναι η προσαρμογή της Ε.Ε. στην αναμόρφωση του κόσμου, η διεκδίκηση των δικαιωμάτων της και η δημιουργία ενός δικού μας ενεργειακού πλέγματος. Επίσης δήλωσε ότι κατανοεί την ύπαρξη διαφορών στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες των 25 μελών.

 Οι αντιδράσεις δεν άργησαν να υπάρξουν με πρώτη τη Γαλλία όπως προαναφέραμε, όπου ο Ζακ Σιράκ δήλωσε ότι περιμένει το μερίδιο που αναλογεί στην Γαλλία για τις αγροτικές χρηματοδοτήσεις, αλλιώς θα αναγκαστεί να σταματήσει τις διαδικασίες για την συμφωνία του Διεθνούς Εμπορικού Οργανισμού στο Χονγκ Κονγκ, όπως προαναφέραμε. Η Γερμανική εφημερίδα ‘’Die Welt’’ είχε πρωτοσέλιδο την φράση ‘’ αυτές οι διαιρέσεις δείχνουν ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε διάσπαση’’. Ο Σουηδός πρωθυπουργός Γκόραν Πέρσον, μετά τη συνάντηση στο Hampton Court δήλωσε ότι είδε ένα κλίμα θέλησης από όλες τις χώρες να συμβιβαστούν με αυτόν τον ειδικό και μειωμένο σε κονδύλια στα μέλη προϋπολογισμό, προκειμένου να γίνουν οι απαραίτητες θυσίες. Δεδομένου ότι σύμφωνα με διαχρονικά ισχύουσα οικονομική θεωρία, η επιτυχία στον οικονομικό τομέα είναι απαραίτητη για μία κοινωνία ισχυρή διεθνώς, πολιτικά, στρατιωτικά κτλ.

 Καταλαβαίνουμε λοιπόν πόσο καίριο είναι το θέμα του προϋπολογισμού και ίσως η μοναδική διαδικασία της Ε.Ε. που μπορεί να την φέρει ή πολύ πίσω ή να την βοηθήσει να προχωρήσει ταχύτερα. Όμως, το σημαντικότερο συστατικό της επιτυχίας ενός προϋπολογισμού είναι η σωστή πρόβλεψη των προκλήσεων που καλείται να αντιμετωπίσει η Ε.Ε. στα επόμενα χρόνια και η σωστή επένδυση για εύρεση λύσεων.

 Η Ευρωπαϊκή Ένωση σε αδιέξοδο….;

 Ύστερα από όλα τα παραπάνω καλούμαστε να απαντήσουμε στο βασικό ερώτημα. Θέλοντας να είμαι αισιόδοξος, πιστεύω ότι μία ενωμένη Ευρώπη αποφεύγοντας τις προστριβές σε ιστορικές αποφάσεις, με μία συνοχή και συνεννόηση που παραπέμπει στην κοινή εξωτερική πολιτική και κοινή εξωτερική άμυνα δεν έχει τίποτα να φοβάται παρά μόνο τους οικονομικούς της αντιπάλους. Η αντιμετώπιση των οποίων στην παρούσα κατάσταση θα είναι αποτελεσματική με ένα ισοζύγιο των εμπορικών συναλλαγών το οποίο θα εξαντλείται κατα το δυνατόν εντός των κοινοτικών εταίρων. Περνώντας στην συνείδηση των πολιτών ένα δόγμα αλληλοϋποστήριξης, προτίμησης και κοινωνικής αλληλεγγύης, τότε η άνθηση της οικονομίας θα βοηθηθεί από εμάς τους ίδιους για την βελτίωση του βιοτικού επιπέδου.

 Αξίζει να αναφέρουμε επίσης ότι ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στο πρόβλημα των μεταναστών 2ας γενιάς, που αποτελούν πρόβλημα στην κοινωνική πολιτική κάθε χώρας. Πρόσφατα είχαμε το παράδειγμα της Γαλλίας, όπου μετανάστες έκαψαν τα προάστια του Παρισιού και άλλων πόλεων, συγκλονίζοντας όχι μόνο τους Γάλλους αλλά και όλη την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη. Το πρόβλημα αυτό θα πρέπει να το δούμε μακροπρόθεσμα με μία κατάλληλη μεταναστευτική πολιτική και έγκαιρα.

 Κλείνοντας, το θέμα που φαίνεται να ενδιαφέρει περισσότερο την Ε.Ε. τον τελευταίο καιρό, είναι αυτό της παγκοσμιοποίησης, το οποίο θίγεται σε κάθε συνάντηση τους τελευταίους 6 μήνες. Η αγγλική προεδρία συγκεκριμένα δήλωσε στα τέλη του Οκτωβρίου πριν τη συνάντηση στο Hampton Court: ‘’Θα δώσουμε περισσότερη σημασία στον τρόπο παροχής κοινωνικής δικαιοσύνης και ανταγωνιστικότητας στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και στον τρόπο δημιουργίας πολιτικής για τη δικαιοσύνη, την εξωτερική πολιτική και την άμυνα.’’  Όντως η παγκοσμιοποίηση απειλεί την οικονομική και κοινωνική ισορροπία της Ε.Ε. και δεν θεσπίζονται κανόνες του ελεύθερου ανταγωνισμού με χαρακτηριστικό παράδειγμα το ημερομίσθιο της μαύρης εργασίας στην Κίνα που είναι μόνο 1 ευρώ, παρά τις συνέπειες που θα έχει αργότερα αυτή η πολιτική στην συγκεκριμένη χώρα. Ας κλείσουμε καλύτερα με την φράση του Βρετανού πρωθυπουργού και προέδρου της Ε.Ε. Τόνι Μπλερ, άποψη την οποία συμμερίζομαι και προσωπικά:

            ‘’ Το αντίδοτο στην παγκοσμιοποίηση είναι ο υγιής ανταγωνισμός.’’

 

Ως νέος, ως Έλληνας και ως φοιτητής, θέλω να είμαι αισιόδοξος, πιστεύω ότι η περίοδος που διανύουμε στην Ε.Ε. δεν είναι μία περίοδος κρίσης αλλά είναι ένα σύμπτωμα της κρίσης και επιλύθηκε σαν ένα ενδοοικογενειακό πρόβλημα με συμβιβασμό, μετά από αμοιβαίες υποχωρήσεις χωρίς νικητές και ηττημένους. Πιστεύω ότι η οποιαδήποτε κρίση στην Ε.Ε. σφυρηλατεί τη συνοχή της Ε.Ε. και την σκληρύνει.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: